Το Κατώφλι

Τρίξιμο ξύλου, σύριγμα ρετσινιού· πρόσωπα ανθίζουν και χάνονται στο τρεμόφωτο. Πριν απ' τα ονόματα, υπήρχε η φωτιά· γύρω της, ο κόσμος μένει ανθρώπινος. Πέρα απ' τον κύκλο, το σκοτάδι δεν επιστρέφει τίποτα. Μια νύχτα, με τα μπράτσα σου να πονούν κάτω απ' τα ξύλα, οι φλόγες καταλαγιάζουν. Πριν προλάβεις να τις ταΐσεις, η στέγη του κόσμου ξηλώνεται. Στίγματα φωτός· το καθένα μια φωτιά πολύ μακρινή για να σε ζεστάνει. Μία κίνηση μόνο, κι η στέγη ξαναράβεται. Γυρίζει η ζέστη· πνίγονται τ' άστρα. Αφήνεις τα ξύλα να πέσουν.

Η Οδός

Τα ξύλα μένουν εκεί που έπεσαν. Μακριά απ' τη ζέστη, το κρύο βρίσκει το κόκαλο. Πίσω σου, η φωτιά μικραίνει σ' ένα νόμισμα φωτός. Όταν επιστρέφεις στον κύκλο, κάθεσαι πάλι ανάμεσά τους, μα η ζέστη σταματά στο δέρμα. Τους λες τι είδες· σ' ακούν και ταΐζουν τη φωτιά. Δεν σ' ακολουθούν έξω. Κάθεσαι αρκετά κοντά για να ζεστάνεις τα χέρια σου. Ποτέ πιο κοντά. Κάποιες νύχτες, το χέρι σου απλώνεται προς τα ξύλα και σταματά. Το κρύο μένει, μα δεν σε σπρώχνει πια πίσω στη φωτιά. Κάποιες φορές, πέρα απ' τις φλόγες, συναντάς κι ένα άλλο βλέμμα που μένει σηκωμένο.

Η Σκιά

Ο Ευλαβής κοίταξε ψηλά μόνο μία φορά. Ήταν εννιά χρονών κι η μητέρα του δεν είχε γυρίσει. Ανέβηκε τον λόφο πίσω απ' τον καταυλισμό κι έμεινε με το πρόσωπο στραμμένο στον ουρανό ώσπου ο λαιμός του πόνεσε, περιμένοντας μια φωνή που ήξερε τ' όνομά του. Ο ουρανός δεν αποκρίθηκε· ούτε καν αρνήθηκε. Τα μικρά του χέρια δεν μπορούσαν να κουνήσουν ούτε την άκρη εκείνου του σκοταδιού. Τα άστρα δεν χαμήλωσαν. Έτρεξε ώσπου η φωτιά τον άρπαξε στο φως της. Μπήκε τυφλά στον κύκλο και βύθισε το πρόσωπό του στο μανίκι της γιαγιάς του. Ο καπνός τού έτσουξε τα μάτια· δεν τα σκούπισε. Δεν τα ξανασήκωσε στον ουρανό. Τώρα χτίζει τη φωτιά ψηλά. Ψηλότερα ακόμα. Ρίχνει μέσα ό,τι καίγεται. Οι φλόγες ανεβαίνουν ώσπου ο καπνός στεγάζει τον κύκλο κόντρα στο σκοτάδι. Μόλις ο κύκλος αραιώσει, τον γεμίζει: άλλο ένα κούτσουρο, άλλη μια ιστορία. Η ζέστη που δίνει είναι αληθινή. Στη λάμψη που συντηρεί, τα παιδιά κοιμούνται πιο ήσυχα. Δεν ξέρουν πως ο ουρανός είναι ακόμα εκεί. Ένα βράδυ, μια γυναίκα μένει αφού φύγουν οι υπόλοιποι. Οι φλόγες καταλαγιάζουν. Πάνω τους, η στέγη ξηλώνεται. Κοιτάζει ψηλά, και για μια στιγμή το πρόσωπό της ξεφεύγει απ' τη φωτιά. Το χέρι του έχει ήδη πάει στα ξύλα. Οι φλόγες τινάζονται. Ανοιγοκλείνει τα μάτια, γυρνά πίσω, τρίβει τα χέρια της. Ζέστανε, λέει. Γνέφει. Ο λαιμός του δεν θυμάται πια τον ουρανό. ❖ Η Φωτισμένη βγαίνει στο σκοτάδι και το σκοτάδι δεν σταματά στο δέρμα της. Για τρεις νύχτες, ούτε το ίδιο της το όνομα δεν τη χωρά. Όταν τη φωνάζουν, γυρίζει αργά, σαν να χρειάστηκε τ' όνομά της να διασχίσει το σκοτάδι για να τη βρει. Επιστρέφει με το σκοτάδι ακόμα σφηνωμένο πίσω απ' τα μάτια της. Αρχίζει αμέσως να το μεταφράζει: αυτή η σιωπή είναι μοναξιά· εκείνο το βάθος είναι ένας θεός. Σε λίγο, η ιστορία της καίει τόσο λαμπρά που πίσω της ο ουρανός σβήνει. Οι μαθητές έρχονται ευγνώμονες, κι αποστηθίζουν πού ανήκει κάθε τρόμος. Μια νεαρή, με μάτια ακόμα υγρά, σηκώνει το βλέμμα να ρωτήσει το σκοτάδι. Στο στόμα της, την περιμένει η απάντηση της δασκάλας. Όταν η φωτιά σβήνει και φανερώνονται τ' άστρα, τα ονόματα είναι ήδη στα στόματά τους. Το σκοτάδι ανοίγει· το κλείνουν μ' απαντήσεις. Ένας-ένας, παύουν να κοιτούν ψηλά. Από πάνω τους, τ' άστρα εξακολουθούν να μη λένε τίποτα.

Η Τομή