EN

Κώδικας του Γίγνεσθαι

Το πιο τρυφερό ψέμα σε κρατά μακριά από το δικό σου γίγνεσθαι. Αγαπήθηκες μέχρι την ακινησία – λειαίνοντας τις γωνίες σου, κατευνάζοντας τις πείνες σου, κρατώντας σε ζεστό κάτω από ένα δανεικό φως.

Μέχρι που, ένα πρωί, το χέρι σου κλείνει πάνω σε κάτι στο σκοτάδι. Δεν διακρίνεις το σχήμα του. Ξέρεις μόνο πως δεν πρόκειται να σ' αφήσει – και πως το χέρι που το σφίγγει δεν είναι πια το ίδιο.

Αυτός είναι ο κώδικας για ό,τι ακολουθεί.

Αφιερωμένο στη μητέρα μου, Ελένη, που μου έμαθε πώς να κρατώ το σχήμα μου ακόμα κι όταν η φωτιά μαίνεται.

Μνήμη

Ξυπνάς κάτω από συντρίμμια. Η πέτρα που έμελλε να σε συνθλίψει, έγινε το καταφύγιό σου. Η σκόνη βαραίνει τη γλώσσα σου.

Μένεις ακίνητος. Πιέζεις τη ραχοκοκαλιά σου στην πέτρα κι αφήνεις το σκοτάδι να μάθει τη μορφή σου. Περνούν χρόνια πριν τ' αναγνωρίσεις ως χρόνια ενώ κουρνιάζεις πάνω απ' τις πληγές σου, τρέμοντας πως η γιατρειά θα σου τις πάρει. Μέσα από μια ρωγμή στην πέτρα – ένα αστέρι. Μετά άλλο ένα. Ύστερα ολόκληρος ο ουρανός. Τα χέρια σου κινούνται πριν τη σκέψη. Τα δάχτυλα βρίσκουν τη ρωγμή, σφίγγουν, κι αρνούνται ν' αφήσουν.

Αρμονία

Η αψίδα είναι μια συνωμοσία πτώσης. Κάθε πέτρα γέρνει προς την κατάρρευση, και γέρνοντας, βαστά την επόμενη. Αναδύθηκες από τα συντρίμμια μόνος. Δεν χτίστηκες να μείνεις έτσι.

Μα το να γέρνεις έμοιαζε με πτώση, κι εσύ είχες ήδη πέσει. Λείανες τον εαυτό σου τροχίζοντας τις γωνίες σου – λείο σημαίνει δυνατό, πίστεψες. Ό,τι αφαίρεσες από ντροπή, ήταν η εγκοπή όπου θα μπορούσε να κλειδώσει μια άλλη πέτρα. Τώρα γέρνεις ξανά. Για μια ανάσα: τίποτα παρά μόνο πτώση. Μετά, μια πέτρα σε πιάνει. Την πιάνεις κι εσύ. Ό,τι έμελλε να πέσει, γίνεται αψίδα.

Αρετή

Φτάνεις σαν μετάλλευμα. Μάζα δίχως μορφή. Βαρύς με όσα δεν μπορείς ακόμη να γίνεις.

Το καμίνι δεν ζητάει άδεια. Η φωτιά βρίσκει το μετάλλευμα – πρώτα την επιφάνεια, μετά βαθύτερα – ώσπου αυτό που ήταν σκληρό να ρεύσει ελεύθερο. Φοβόσουν το λιώσιμο. Μα το κράμα γεννιέται μόνο στο υγρό: ο χαλκός που δέχεται τον κασσίτερο, και κανένας δεν βγαίνει αναλλοίωτος. Το καλούπι σπάει για να σ' αφήσει. Έπειτα το σφυρί. Κάθε χτύπος ψάχνει την κρυμμένη κοιλότητα, τη θαμμένη ρωγμή. Ο μπρούντζος δεν ψεύδεται στο σίδερο. Ό,τι ηχεί αληθινά, τραγουδά. Ό,τι είναι κούφιο, κροταλίζει. Η ακμή ήταν πάντα στο μετάλλευμα. Η φωνή ήταν πάντα δική σου – πολύ πριν τη φωτιά.

Τέλος

Μέσα στην πέτρα κοιμάται η μορφή σου. Είσαι αυτό που κρύβει το μάρμαρο, ερώτηση κι απάντηση με την ίδια πνοή, περιμένοντας ένα χέρι αρκετά σταθερό να σμιλέψει το περιττό.

Κάθε εαυτός που θα μπορούσες να γίνεις, και κάθε εαυτός που η σμίλη θα σκοτώσει, φωλιάζει στις φλέβες σου. Το πρώτο χτύπημα είναι απώλεια: θρύψαλα πέφτουν, και το σχήμα που υπήρξες γκρεμίζεται μαζί τους. Όμως, μέσα στην ωχρή πληγή αναδύεται μια γραμμή, μια γραμμή που δε θα χάραζες ποτέ επίτηδες. Η γραμμή γίνεται μέλος, το μέλος στάση, η στάση βλέμμα. Σταματάς. Το βλέμμα συναντά το δικό σου.

Μετάνοια

Το σίδερό μου δεν ήτανε το στίγμα μου.

Ήταν η λεπίδα

που μ' έκοψε ελεύθερο.

Ο κόκκος μου δεν ήτανε η θλίψη μου.

Ήταν το μαργαριτάρι

που η πληγή μου έγινε.

Η κλίση μου δεν ήτανε η πτώση μου.

Ήταν η γέφυρα

που έφτιαξαν οι πέτρες πέφτοντας.

Η χορδή μου δεν ήταν η θηλιά μου.

Ήταν η ένταση

που εκτόξευσε το βέλος μου.

Η πέτρα μου δεν ήτανε ο τάφος μου.

Ήταν η αψίδα–

κι εγώ, το βάρος που κράτησε.

Ο τελευταίος κόκκος πέφτει

τόσο απλά όσο ο πρώτος.

Το γυαλί στέκεται ολόκληρο.

Ό,τι κράτησα, κρατά ακόμα.

Επίλογος

Βρίσκεσαι στην τελευταία σελίδα αυτού του κώδικα – στην άκρη του χάρτη, εκεί που το μελάνι παραχωρεί τη θέση του στο πέλαγος.

Αυτά τα αξιώματα μιλούν τη γλώσσα του μετάλλου και της ουλής, της καμάρας και του ωκεανού. Σμιλεύτηκαν από ελληνική πέτρα και μητρική αντοχή· σφυρηλατήθηκαν σε φωτιά που δεν επιβιώνουν όλοι. Προσφέρουν έναν τρόπο να δεις την ανθρώπινη ζωή. Όχι τον μοναδικό.

Αν διέσχισες αυτές τις σελίδες με ειλικρίνεια, σου ζήτησαν κάτι: ν' αντικρίσεις την ιστορία σου χωρίς ν' αποστρέψεις το βλέμμα· να μείνεις ακίνητος όσο η αλήθεια έκανε τη δουλειά της. Αυτή η πράξη έχει τίμημα.

Όμως κατάλαβε τούτο: κανείς δεν χρωστάει τον πόνο του σ' αυτό το βιβλίο. Αυτά τα αξιώματα προϋποθέτουν ότι έχεις έδαφος να σταθείς, χώρο να διαλέξεις, περιθώριο να ξαναρχίσεις. Όπου το σώμα, η ιστορία, ή ο κόσμος σε κρατούν καθηλωμένο, απάντα πρώτα σ' εκείνο το βάρος, όχι σε κάποιο ιδανικό γραμμένο στο χαρτί.

Το μέτρο αυτών των αξιωμάτων είναι απλό: σε αφήνουν πιο στερεό στα θεμέλια σου – πιο ικανό να βαστάξεις το βάρος σου χωρίς να συνθλίψεις ό,τι αγαπάς;

Αν ναι, χρησιμοποίησέ τα. Συγκρούσου μαζί τους. Άσ’ τα να γίνουν εργαλεία στα χέρια σου.

Αν κάποια δεν ταιριάξουν ποτέ, εμπιστέψου το ένστικτο σου. Δεν ανήκει κάθε λεπίδα σε κάθε χέρι. Κι αν κάποτε ξεπεράσεις αυτό το πλαίσιο εντελώς, άσ' το κάτω όπως αφήνεις ένα εργαλείο που τελείωσε το έργο του: με ευγνωμοσύνη, όχι μ' ενοχή.

Αυτές οι σελίδες πέτυχαν αν σε βοήθησαν να σταθείς πιο αληθινά μέσα στη ζωή σου. Απέτυχαν αν έγιναν άλλη μια φυλακή. Τη στιγμή που αυτός ο κώδικας μοιάζει λιγότερο με πόρτα και περισσότερο με κλειδωμένο δωμάτιο, μη συμβιβαστείς με τους τοίχους. Γκρέμισέ τους.

Πέρα από αυτές τις σελίδες περιμένει η πραγματικότητα που αυτό το μελάνι μπορεί μόνο να υποδείξει. Η ανολοκλήρωτη καμάρα. Η πέτρα που μόνο εσύ μπορείς να τοποθετήσεις.

Τα υπόλοιπα δεν γράφονται. Χτίζονται.

– Βιτάλι Λιούτι